Interview door Ellen de Jong - oktober 2017

Angeli Mulders maakt veelkleurige, surrealistische schilderijen (olie, acryl). Ontwikkeling, groei en gevoel staan centraal in haar werk. De verbinding tussen evolutie en revolutie is een thema dat in veel van haar doeken tot uitdrukking komt. Een harmonieuze strijd tussen leiden en laten leiden.

Wat betekent kunst voor je?

Kunst is voor mij kunst als het blijvend iets in je losmaakt. Positief of negatief, dan maakt niet uit. Kunst helpt om meer zicht te krijgen op je zelf en op ontwikkelingen om je heen.

De verbinding tussen evolutie en revolutie is een thema van je. Wil je dat toelichten? 

‘Evolutie en revolutie zijn fases die in alles terugkomen. In de ontwikkeling van samenlevingen, in de ontwikkeling van organisaties en ook in ieders persoonlijke ontwikkeling. Tijden waarin alles rustig zijn gangetje lijkt te gaan, worden afgewisseld met momenten van ontwrichting. Die ontwrichting lijkt nodig om een nieuwe dimensie te bereiken. En daar zitten we in de huidige tijdgeest vol in. Stress en burn-out zijn door de WHO uitgroepen tot volksziekte nummer 1 in de 21e eeuw.  Organisaties worstelen met de overgang van een controlerende en prestatiegerichte cultuur naar een betekenisvolle cultuur met ruimte voor zelfsturing. En wereldwijd botsen machtsbeluste ego’s die hun positie willen vasthouden door het creëren van angst en verdeeldheid met een steeds groter wordende groep die zoekt naar verbinding en collectieve ontwikkeling, ongeacht status of afkomst. We leven naar mijn mening in een ongelofelijk bijzonder tijdperk, een revolutionaire fase die later de geschiedenis in zal gaan als een immense overgangsfase in de evolutie. Op organisatieniveau beschrijft Frederic Laloux de overgang waarin we zitten heel duidelijk in zijn boek ‘Reinventing Organizations’, Op persoonlijk en evolutionair niveau is de zienswijze van Witteveen en Van Rek in hun boek ‘Van Big Bang tot Burn Out’ een eye opener. En wereldwijd hoef je alleen maar te kijken naar verkiezingen om te voelen wat er gaande is. De link naar kunst? Een echte kunstenaar is iemand met enorme gevoelsantennes. Hij of zij pikt op wat er gaande is en probeert dat te verbeelden. In welke vorm dan ook.’

Hoe zie je de relatie tussen bewustzijn en onderbewustzijn in je creatieve proces?

‘Ik begin een schilderij, omdat ik iets wil verbeelden. Een ontwikkeling, een gevoel van wat er gaande is. Ik zie het plaatje scherp voor me en begin enthousiast met schilderen. In de hoop, en de hopeloze verwachting, dat het me lukt om dit schilderij nu eens een keer in een maand of wat af te ronden. En dan komt iedere keer weer dat moment. Het moment van de worsteling. Is dit hetgeen wat ik wil verbeelden, of is er een diepere laag die me iets wil vertellen? Los van het ego dat snel iets af wil hebben. Dieper verankerd in mijn onderbewustzijn. Bij elk schilderij komt dit moment. Het ‘Kill your own darlings’ moment, zoals ik het noem. Het moment waarop ik, met veel frustratie los durf te laten wat het plaatje is wat ik voor ogen had en me te laten leiden door mijn gevoel, mijn onderbewustzijn of hoe je het ook maar wilt noemen. Mijn schilderijen hebben daarom veel lagen. Uit al die lagen ontstaat uiteindelijk het beeld dat me werkelijk vertelt wat er te vertellen was of is. Het verrast me iedere keer weer. Net zoals de reacties van toeschouwers. Positief of negatief, dat maakt me werkelijk niet uit. Het gaat om het verhaal wat een schilderij losmaakt. En dat ligt, wonderwel, vrijwel altijd extreem dicht aan tegen het gevoel wat ik had bij het schilderen ervan. Het blijft me verbazen. Iedere keer weer.’

Kunst speelt een belangrijke rol in het zichtbaar maken van het onzichtbare is jouw mening? Hoe ontstond die gedachte? 

Ik merkte bij mezelf in de loop der jaren dat mijn schilderijen ontwikkelingen zichtbaar maakten die ik niet eerder kon duiden. Bij sommige schilderijen heeft het jaren geduurd voordat ik begreep wat ze wilden ‘vertellen’. Giulio Tanoni, neurowetenschapper, heeft de betekenis van kunst mooi verwoord in een van de vele TED talks,. TED is mijn favoriete kanaal om echt door te dringen tot wat er gaande is, los van de kleur die het nieuws aan iets verbindt. Tanoni sprak op een bijeenkomst met een filmmaker de memorabele woorden: ‘art sees things before scientists ever get to it. And it sees it more clearly.’ Als je kijkt naar de geschiedenis en ontwikkeling van kunst, dan zie je dat kunst laat zien wat er onder het oppervlak sluimert, voordat het echt zichtbaar wordt. Het maakt onzichtbare ontwikkelingen zichtbaar. Op alle niveaus. Persoonlijk en zelfs wereldwijd. Onwerkelijk bijna, niet te bevatten, maar o zo waar. Al duurt het soms decennia of zelf millennia voordat dit doordringt. De werken van Jheronimus Bosch zijn hier een intens voorbeeld van. Als je open staat voor kunst, dan is het werkelijk een ongelofelijk waardevolle bron voor zelfreflectie en ontwikkeling.